Εδώ και κάποια χρόνια, έκανα την διάλεξη στο εισαγωγικό μάθημα του εργαστηρίου Ανθρωπιστικών Σπουδών με θέμα: ποιες είναι οι πηγές της έρευνάς μας και γιατί έχουν σημασία https://www.itia.ntua.gr/el/getfile/2032/80/documents/01_sources_20260927.pdf.
Όταν έκανα αυτή την παρουσίαση πέρυσι, ανακάλυψα ότι δεν είχα βάλει στις πηγές της έρευνάς μας το AI. Δεδομένου ότι όλοι το χρησιμοποιούμε, θεώρησα τραγική αυτή την παράλειψη και φέτος το έβαλα. Οι σχετικές διαφάνειες είναι στις παρακάτω εικόνες (διαφάνειες 15-20 της παρουσίασης).
Για να καταλάβουμε το τι σημαίνει χρησιμοποιώ το AI, φτιάχνοντας την πρώτη διαφάνεια, ήθελα να αναθεωρήσω μια εικόνα που μου είχε στείλει ένας φίλος μου προγραμματιστής, σχολιάζοντας μια εφαρμογή που είχα φτιάξει με το AI. Μου είχε πει τότε ότι είμαι στο στάδιο πράσινο αυτοκινητάκι. Ήταν εξαιρετικό αυτό το παράδειγμα και επειδή μου άρεσε πολύ ήθελα να το βάλω στην παρουσίαση. Έβλεπα όμως μια ανακολουθία, δεν περιέγραφε σωστά ούτε την διαδικασία της εφεύρεσης ούτε την διαδικασία της εξέλιξης. Επίσης δεν μου άρεσε.
Μετά από πολλές συζητήσεις προσπάθησα να εξηγήσω στο ΑΙ (π.χ. ότι θέλω να περιγράψεις την εξέλιξη του αυτοκινήτου από τον ξύλινο τροχό, να χρησιμοποιήσεις ιστορικά μοντέλα και να φτάσεις στο ιστορικό model T του Ford) έφτιαξε κάτι που, και από θέμα τεκμηρίωσης αλλά και αισθητικά, εμένα με εκφράζει πολύ περισσότερο από το προηγούμενο. Επειδή δεν έχω σχεδιαστικές δεξιότητες, είναι βέβαιο ότι δεν θα το έφτιαχνα. Το παράδειγμα του τι βγήκε είναι η παρακάτω εικόνα (πριν και μετά τις διορθώσεις μου).
Πέρασα πάρα πολύ χρόνο το καλοκαίρι προσπαθώντας να φτιάξω beta version αυτών των εφαρμογών http://users.ntua.gr/material/ και νομίζω ότι κατάλαβα διάφορα ζητήματα που τα συνόψισα στις διαφάνειες που έβαλα στην παρουσίαση. Το πρώτο και κύριο που κατάλαβα είναι πόσο νόημα έχει το «πράσινο αυτοκινητάκι» της παραπάνω εικόνας.
Με το ΑΙ κατ’ αρχήν φτιάχνουμε πράσινα αυτοκινητάκια.
Από την άλλη, αν αρνηθούμε το ΑΙ θα ανήκουμε σε άλλη εποχή και θα μειώσουμε πάρα πολύ τις παραγωγικές μας δυνατότητες.
Ωστόσο, χωρίς να αντιλαμβανόμαστε το πως λειτουργεί το ΑΙ, οδηγούμαστε σε λάθος χρήση του.
Νιώθω ότι η τεχνολογία μας ξεπερνάει. Ακόμα και εμείς που θεωρητικά το αντικείμενό μας είναι τεχνολογικό, δεν γνωρίζουμε το ίδιο το εργαλείο. Με την καθημερινά εκρηκτική αύξηση των δυνατοτήτων του, δεν είμαι βέβαιος αν τελικά θα καταφέρει να πει κάποιος ότι το έμαθε. Ίσως μάθει το τι κάνει σήμερα, και αυτό να είναι ξεπερασμένο αύριο. Μάταιο.
Είπε προχθές ο Νίκος ότι καθόμαστε πάνω σε κινούμενη άμμο.
Το είπε για ένα συγκεκριμένο θέμα, αλλά εγώ το γενικεύω επειδή η χρήση του ΑΙ μας μεταλλάσσει, το γεωπολιτικό περιβάλλον αλλάζει, αυτά που θεωρούσαμε ως κανόνες για διάφορα τεχνικά ζητήματα ανατρέπονται. Σε αυτό το πλαίσιο και η εκπαιδευτική διαδικασία οφείλει να αναπροσαρμοστεί, αλλά δεν ξέρω που πρέπει να πάει. Είμαι βέβαιος ότι και μόνο ότι τα παιδιά δίνουν εξετάσεις χωρίς το ΑΙ, είναι πολυτέλεια, έχω όμως επιφυλάξεις όταν το δαιμονοποιούμε και δεν διδάσκουμε στα παιδιά τη σωστή χρήση του.
Βέβαιο είναι ότι αν αφήσουμε τα πάντα στο ΑΙ, οδεύουμε σε ένα κόσμο ηλιθίων που δεν θα μπορούν να ελέγχουν τα αποτελέσματα του ΑΙ. Και αν όχι τώρα, σε μερικά χρόνια θα είμαστε όμηροι: θα πιστεύουμε ότι βγάζει, σωστό ή λάθος.
Το ΑΙ δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ούτε ότι θα το έχουμε πάντα διαθέσιμο. Η απαίτηση φυσικών πόρων των Data centers (νερού ενέργειας), η αβεβαιότητα των θεμάτων ασφαλείας που προκύπτουν και η ασάφεια που υπάρχει σε κάθε ψηφιακό εργαλείο που δεν έχει φυσική υπόσταση, κάνουν εξαιρετικά τρωτή αυτή την υποδομή.
Το τελευταίο διάστημα όπου πράκτορες του ΑΙ έχουν χακάρει διάφορους οργανισμούς, έχω αναρωτηθεί για το πόσος χρόνος θα απαιτηθεί για να χακάρει τράπεζες, χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς ή άλλες κομβικές ψηφιακές υποδομές προαπαιτούμενες για την ύπαρξη του σύγχρονου πολιτισμού.
Θυμίζω την αναθεωρημένη μου πυραμίδα του Mashlow στο Fragility in human progress https://www.frontiersin.org/journals/complex-systems/articles/10.3389/fcpxs.2025.1609467/full.
Δεν είναι ότι καθόμαστε σε κινούμενη άμμο, είναι ότι χτίζουμε σε κινούμενη άμμο.
